كنگره بزرگداشت مقدس اردبيلى ( 1375 ش : قم و اردبيل )

57

مقالات كنگره محقق اردبيلى ( مقالات ) ( فارسى )

ادعا شده است . . . و ممكن است گفته شود : با اجماع ، پوشاندن غير اين سه جا ثابت شده است و اين سه ( صورت و دستها و پاها ) تحت اصل برائت باقى مىماند . فرقى نيست بين دو پا و دو دست و صورت در اينكه هر سه محل زينت و آرايش هستند و از مواردى هستند كه ظاهر مىشوند پس داخل در استثناى آيه 31 سوره شريفه نور « وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها » هستند . . . محقق معتقدند كه پوشاندن پاهاى زن تا قوزك پا در نماز لازم نيست و در ضمن استدلال فوق و استدلالات ديگرى مىفرمايند : مقتضاى اصل سهولت در شريعت و نيز قاعده نفى حرج و ضيق كه عقل و نقل بر آن دلاات دارد ، عدم وجوب ستر پاها است . علاوه آنكه متعارف در روستاها و بيابانها آن بوده و هست كه زنان ، پاهاى خود را تا قوزك پا نمىپوشانده‌اند ، از ائمه عليهم السّلام ردعى صادر نشده و از اهل علم و عالمان دينى نيز منعى نقل نشده است . نكته ديگر آنكه آنان قدرت بر انجام اين‌گونه حجاب را جز با سختى و مشقت نخواهند داشت و چنان تكليفى بعيد مىنمايد . محقق بزرگوار سپس فرموده‌اند : اگر هراس و ترس از اجماع ادعا شده از سوى علماى نبود هر آينه مىتوانستيم اين نظريه را نيز بپذيريم كه بخشى از موهاى سر و مقدارى از بدن كه غالبا از زنان بيرون مىماند ، پوشش آن استثنا شده و لازم نخواهد بود . بر اين نظر ما اخبارى كه دلالت بر جواز كشف رأس كنيز را دارد نيز دلالت مىكند چرا كه آن اخبار اطلاق دارند و مقيد به مورد خاصى نيستند . جميع بين ادلهء متفاوت در اين مسأله نيز اين‌گونه است كه روايات حجاب تمام سر را حكم استحبابى بدانيم .